National budget

The Constitution sets the rules. No tax may be collected and no loan raised except under law (Art. 115). Every year the Finance Minister presents estimates of revenue and spending to a joint sitting of both Houses of the Federal Parliament on 15 Jestha, around mid-May (Art. 119(1) and (3)). The estimates must be accompanied by a statement of what each ministry was given the previous year and whether its objectives were met (Art. 119(2)). Parliament approves spending by passing an Appropriation Act, which lists amounts under each head (Art. 120). Some payments do not need a vote because they are charged directly on the Federal Consolidated Fund; these include all charges on the government's debts (Art. 118(g)). If money runs short during the year the Finance Minister can bring a supplementary estimate (Art. 121). While the Appropriation Bill is still being discussed, Parliament can allow up to one-third of the year's estimated spending in advance (vote on account, Art. 122). In an emergency, a vote of credit can be passed with only a statement of expenditure (Art. 123), and a contingency fund can meet unforeseen costs (Art. 124).संविधानले नियम तोकेको छ। कानुनबमोजिम बाहेक कुनै कर लगाउन वा ऋण लिन पाइँदैन (धारा ११५)। हरेक वर्ष जेठ १५ गते (मे महिनाको मध्यतिर) अर्थमन्त्रीले सङ्घीय संसद्का दुवै सदनको संयुक्त बैठकमा राजस्व र व्ययको अनुमान पेस गर्छन् (धारा ११९(१) र (३))। अनुमानसँगै अघिल्लो वर्ष प्रत्येक मन्त्रालयलाई छुट्याइएको रकम र उद्देश्य पूरा भयो कि भएन भन्ने विवरण पनि पेस गर्नुपर्छ (धारा ११९(२))। संसद्ले शीर्षकगत रकम खुलाइएको विनियोजन ऐन पारित गरेर खर्चको अनुमति दिन्छ (धारा १२०)। केही भुक्तानीका लागि मतदान आवश्यक पर्दैन, किनकि ती सङ्घीय सञ्चित कोषमाथि व्ययभार हुन्छन्; सरकारी ऋणसम्बन्धी सबै व्ययभार यसमा पर्छन् (धारा ११८(छ))। वर्षको बीचमा रकम नपुगे अर्थमन्त्रीले पूरक अनुमान ल्याउन सक्छन् (धारा १२१)। विनियोजन विधेयक छलफलमा रहँदा वर्षभरिको अनुमानित खर्चको बढीमा एक तिहाइ अग्रिम खर्च गर्न पेस्की खर्च पारित गर्न सकिन्छ (धारा १२२)। सङ्कटकालमा खर्चको विवरण मात्र दिएर उधारो खर्च विधेयक पारित गर्न सकिन्छ (धारा १२३), र आकस्मिक कोषबाट अप्रत्याशित खर्च बेहोर्न सकिन्छ (धारा १२४)।

Each province has its own budget: the Provincial Finance Minister presents estimates to the Provincial Assembly, following the same pattern as the federal budget (Art. 207). Each rural municipality and municipality also adopts its own budget through its assembly; if it plans a deficit it must say how the deficit will be met (Art. 230). The National Natural Resources and Fiscal Commission recommends the equalization grants that the federal government gives to provinces and local levels, and the ceiling on domestic borrowing for all three levels (Art. 251(1)(b) and (f)). The figures on this page are for the federal budget only; they include the federal money transferred to provinces and local levels, but not what those governments raise and spend themselves.प्रत्येक प्रदेशको आफ्नै बजेट हुन्छ: प्रदेश अर्थमन्त्रीले सङ्घीय बजेटकै ढाँचामा प्रदेश सभामा अनुमान पेस गर्छन् (धारा २०७)। प्रत्येक गाउँपालिका र नगरपालिकाले पनि आफ्नो सभामार्फत बजेट पारित गर्छ; घाटा बजेट बनाउनुपरे घाटा पूर्तिको स्रोत खुलाउनुपर्छ (धारा २३०)। राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोगले प्रदेश र स्थानीय तहलाई दिइने समानीकरण अनुदान र तीनै तहले लिन सक्ने आन्तरिक ऋणको सीमा सिफारिस गर्छ (धारा २५१(१)(ख) र (च))। यस पृष्ठका तथ्याङ्क सङ्घीय बजेटका मात्र हुन्; प्रदेश र स्थानीय तहमा हस्तान्तरण हुने सङ्घीय रकम समावेश छ, तर ती सरकारले आफैं उठाउने र खर्च गर्ने रकम समावेश छैन।

Recurrent (current) spending pays for things used up within the year: salaries, pensions, office costs, allowances, subsidies and interest. Capital spending creates assets that last, such as roads, bridges, power lines and buildings. Financing covers money that goes out but is not consumption or investment by the government itself: repaying the principal of loans, and lending to or buying shares in public enterprises. Two documents group these differently. The budget speech counts fiscal transfers to provinces and local levels inside current spending (Rs 1,270.58 bn = Rs 846.31 bn federal current + Rs 424.28 bn transfers), while Annex 1 shows transfers as a separate line. This page follows Annex 1 and shows both numbers.चालु खर्च वर्षभित्रै उपभोग हुने कुरामा हुन्छ: तलब, निवृत्तिभरण, कार्यालय खर्च, भत्ता, अनुदान र ब्याज। पुँजीगत खर्चले सडक, पुल, प्रसारण लाइन र भवनजस्ता लामो समय टिक्ने सम्पत्ति बनाउँछ। वित्तीय व्यवस्थामा सरकारको आफ्नै उपभोग वा लगानी नभई बाहिर जाने रकम पर्छ: ऋणको साँवा फिर्ता, र सार्वजनिक संस्थानलाई ऋण वा सेयर लगानी। दुई कागजातले यिनलाई फरक ढङ्गले समूहबद्ध गर्छन्। बजेट वक्तव्यले प्रदेश र स्थानीय तहमा जाने वित्तीय हस्तान्तरणलाई चालु खर्चभित्रै गन्छ (रु. १२ खर्ब ७० अर्ब ५८ करोड = सङ्घीय चालु रु. ८ खर्ब ४६ अर्ब ३१ करोड + हस्तान्तरण रु. ४ खर्ब २४ अर्ब २८ करोड), तर अनुसूची १ ले हस्तान्तरणलाई छुट्टै पङ्क्तिमा देखाउँछ। यो पृष्ठले अनुसूची १ अनुसार दुवै अङ्क देखाउँछ।

A budget estimate is what the government plans when the budget is presented. A revised estimate is the government's own update of the same year, published with the next year's budget (for example, the 2083/84 budget shows the 2082/83 revised estimate). An actual is what was really collected or spent, recorded by the Financial Comptroller General Office (FCGO) and audited by the Auditor General. In Nepal actual spending, especially capital spending, is usually well below the estimate, so the three numbers for the same year can be very different.बजेट अनुमान भनेको बजेट पेस गर्दा सरकारले गरेको योजना हो। संशोधित अनुमान भनेको सोही वर्षको सरकारकै अद्यावधिक अनुमान हो, जुन अर्को वर्षको बजेटसँग प्रकाशित हुन्छ (जस्तै २०८३/८४ को बजेटमा २०८२/८३ को संशोधित अनुमान)। यथार्थ भनेको वास्तवमै उठेको वा खर्च भएको रकम हो, जुन महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले अभिलेख गर्छ र महालेखापरीक्षकले लेखापरीक्षण गर्छ। नेपालमा यथार्थ खर्च, विशेषगरी पुँजीगत खर्च, प्रायः अनुमानभन्दा निकै कम हुने भएकाले एउटै वर्षका यी तीन अङ्क धेरै फरक हुन सक्छन्।

Some taxes collected by the federal government (such as VAT and domestic excise) and some royalties are shared with provinces and local levels by formula. In 2083/84 this is estimated at Rs 175 billion (Annex 1 row 5). Separately, the federal budget gives grants of four types (equalization, conditional, complementary, special), estimated at Rs 424.28 billion (Annex 1 row 12). The budget speech says more than Rs 600 billion will reach provinces and local levels through revenue sharing (including royalties) and fiscal transfers (para 66(c)).सङ्घले उठाउने केही कर (जस्तै मू.अ.क. र आन्तरिक अन्तःशुल्क) र केही रोयल्टी सूत्रअनुसार प्रदेश र स्थानीय तहसँग बाँडफाँट हुन्छ। २०८३/८४ मा यो रु. १ खर्ब ७५ अर्ब अनुमान गरिएको छ (अनुसूची १ पङ्क्ति ५)। यसबाहेक सङ्घीय बजेटले चार प्रकारका अनुदान (समानीकरण, सशर्त, समपूरक, विशेष) दिन्छ, जसको अनुमान रु. ४ खर्ब २४ अर्ब २८ करोड छ (अनुसूची १ पङ्क्ति १२)। बजेट वक्तव्यअनुसार राजस्व बाँडफाँट (रोयल्टीसहित) र वित्तीय हस्तान्तरणमार्फत प्रदेश र स्थानीय तहमा रु. ६ खर्बभन्दा बढी पुग्नेछ (अनुच्छेद ६६(ग))।